Het kunstwerk wordt onthuld
door Jenneke van Dongen | foto’s John Smits
Ruim tien jaar geleden werd op initiatief van de Oogvereniging het eerste Oogcafé opgericht. Het idee was om een laagdrempelige ontmoetingsplek te hebben voor mensen met een visuele beperking en hun netwerk. Via informele bijeenkomsten kon praktische informatie gedeeld worden en was er vooral veel ruimte voor ontmoeting en het uitwisselen van ervaringen.
Inmiddels zijn er, verspreid over het hele land, ruim 75 Oogcafés.
Vijf jaar geleden werd Wilma Lems, slechtziend, bibliothecaresse en programmamaker bij BiblioPlus, de bibliotheekorganisatie in het Land van Cuijk en Maasduinen, lid van de Oogvereniging. Ze verbaasde zich erover dat er in de regio Land van Cuijk geen Oogcafé werd georganiseerd. In overleg met de Oogvereniging heeft zij toen Oogcafé Land van Cuijk opgericht.
Op deze feestelijke dag zijn er maar liefst 44 personen aanwezig, zo meldt Wilma bij haar welkomstpraatje. “En, zoals bij elke bijeenkomst van het Oogcafé, beginnen we met de presentielijst.” Op die manier weet immers iedereen wie er aanwezig is. Na de presentielijst laat Wilma een lied horen van Charlotte Glorie: ‘Kom allen naar het Oogcafé, daar kun je echt jezelf zijn. Ze begrijpen je vreugd en je pijn’. De blinde zangeres en cabaretière Glorie schreef dit lied in coronatijd, Wilma opende er de eerste bijeenkomst van het Oogcafé van Land van Cuijk mee. Wilma: “In die eerste bijeenkomst stelde een van de deelnemers, Rinus Rijk, voor dat er een groepje geformeerd zou worden, dat zou gaan helpen met het voorbereiden en het organiseren van het Oogcafé.” En zo geschiedde. Nu komen er maandelijks zo’n 25 deelnemers bij elkaar in de bibliotheek van Cuijk.
Louis Selten is een van de mensen, die met Wilma de thema’s bedenkt. “Het is mooi om te doen en het geeft ook voldoening dat je zoiets voor elkaar kunt doen. We bedenken samen waar onze deelnemers behoefte aan hebben. De ene keer hebben we een spreker, dan weer is er alle ruimte om te vertellen hoe je een vakantie hebt beleefd. De laatste keer hebben we aan de hand van stellingen in groepjes met elkaar gesproken over problemen en oplossingen. De gezelligheid van de groep en het onder elkaar zijn, dat zijn voor mij de belangrijkste redenen om actief te zijn bij het Oogcafé.”
Vorig jaar was het mobiele multizintuiglijke museum Sensory MoMa in het Land van Cuijk. Dat inspireerde het Oogcafé om zelf een eigen multisensorisch kunstwerk te gaan maken. Het resultaat is het kunstwerk Oogverblindend!! dat enthousiasme uitstraalt en met een knipoog verwijst naar de belangrijkste functie van het Oogcafé: verbinden. Wilma: “De houten letters en de uitroeptekens zijn door de deelnemers van het Oogcafé multisensorisch gemaakt. Met de onthulling van het kunstwerk op deze feestelijke middag spreek ik ook meteen de wens uit dat er nog vele jaren mogen volgen. Op naar het 10-jarig jubileum!”
Na de onthulling van het kunstwerk bekijken en betasten de aanwezigen het object. De letters van het woord Oogverblindend, inclusief twee uitroeptekens, zijn op heel verschillende manieren multisensorisch gemaakt. Zo zijn er letters, die een gehaakt jasje hebben gekregen en letters die beplakt zijn met schelpen. Een andere letter is helemaal voorzien van steentjes. Er zijn ook letters, die niet alleen te voelen, maar ook te ruiken zijn: de R is beplakt met heerlijk ruikende potpourri en er is een letter waar kruidnagel in gestopt is. Het vormt een prachtig geheel.
Truus Dieks bezoekt de bijeenkomsten van het Oogcafé regelmatig. “De ontmoeting is voor mij het belangrijkst. Sommigen hebben het dan over de ontmoeting met gelijkgestemden, maar zo zie ik dat niet. Er zijn zoveel verschillende vormen van slechtziendheid en die brengen allemaal hun eigen specifieke kenmerken en beperkingen met zich mee. Dus nee, we zijn niet allemaal gelijkgestemd, maar er is wél veel verbinding onderling en dat maakt de ontmoetingen in het Oogcafé zo waardevol.”
Aan het eind van de middag wordt door enkele aanwezigen de vraag gesteld wat er nu met het kunstwerk gaat gebeuren. Het zal weliswaar nog enkele weken te zien zijn in de bibliotheek van Grave, maar dan? Talrijke ideeën worden aangedragen: rouleren langs alle vestigingen van BiblioPlus, het blindenmuseum in Ermelo, het regionale ziekenhuis of het gemeentehuis van Land van Cuijk. Waar het uiteindelijke terechtkomt? De tijd zal het leren. 
Een Oogcafé is dé plek waar je elkaar ontmoet, informatie krijgt, verhalen deelt en handige tips uitwisselt met mensen die begrijpen waar je tegenaan loopt als je slechtziend of blind bent. Heb je net een diagnose gekregen? Leef je juist al jaren met een oogaandoening of visuele beperking? Of ben je als partner, ouder of mantelzorger op zoek naar informatie en verbinding? Iedereen is welkom in het Oogcafé. Je hoeft hiervoor geen lid te zijn van de Oogvereniging.
Op de website van de Oogvereniging is een overzicht te vinden van alle Oogcafés in Nederland:
