door John van Enckevort | foto Erik Kottier
In 2009 kreeg Micky, het dan vijf maanden oude zoontje van Gijs de Rooij, een zwaar auto-ongeluk op Aruba. Vanaf toen werd het De Rooij’s levensdoel om voor Micky het beste mogelijke leven proberen te realiseren. Dat leidde onder andere tot Micky’s Foundation, een stichting die ondertussen al voor 220 kinderen op Aruba vele gratis therapielessen (kinderfysiotherapie, verbale logopedie en ergotherapie) heeft verzorgd. Het ongeluk zorgde daarnaast voor een noodgedwongen terugkeer naar Nederland, zodat Micky bij Koninklijke Visio in Breda op school terecht kon. “Daar krijgt hij de beste scholing en zorg die mogelijk is. Desondanks verdween een aantal gevoelens maar niet naar de achtergrond. Zoals frustratie om wat er nooit kan zijn, boosheid en diep verdriet. Maar ook vragen over wat je eigen ‘purpose in life’ nog is.”
Een jaar geleden las De Rooij voor het eerst over ‘levend verlies’. Het raakte aan alles waar hij al zo lang mee worstelde. “Je vindt van jezelf dat je het verwerkt had moeten hebben. Maar toch kan ik uit mijn slof schieten. Wanneer Micky bijvoorbeeld het slangetje van zijn sondevoeding eruit trekt, waardoor de zitbank vies wordt. Natuurlijk kan ik hem dat niet verwijten, en dan voel ik meteen een schuldgevoel opkomen. Levend verlies leert je het gevoel van verlies te dragen, zodat liefde, verbinding en aanwezigheid weer vrijer kunnen stromen.” De Rooij volgde een NOBCO-geaccrediteerde wandelcoachopleiding en begon als levend verlies & levens-coach (www.gijs-de-rooij-coaching.nl): “Ik help mijn cliënten met hun levend verlies, of met dat van een dierbare. Dat kan een beperking zijn zoals bij mijn zoon, maar ook MS of dementie. Mijn sessies zijn altijd in de natuur, rond Amsterdam of Breda. Een wandeling vertraagt, zorgt voor lucht. Ik lees dan ook wat iemand niet zegt, ik zie zijn of haar lichaamstaal. Wat binnen leeft, krijgt zo buiten ruimte.”
Voor Yvonne Cabri (69) loopt levend verlies als een rode draad door haar leven. Door de progressieve oogziekte retinitis pigmentosa was er vaker iets wat ze niet meer kon. Van niet kunnen rennen in het donker en niet meer kunnen fietsen tot alleen maar met gezelschap kunnen wandelen. Toen een staaroperatie aan één oog mislukte, viel ook haar werk als mondhygiëniste weg. “Elk van die momenten heeft een flinke impact. Maar ik ben niet iemand die bij de pakken neerzit. Ik pak alle hulp aan en bekommer mij er niet om dat mensen zien dat ik een beperking heb.” Cabri leerde stoklopen, volgde ICT-cursussen en beheerst braille. En er kwamen blindengeleidehonden, zoals nu Milan, een eigenzinnige Golden Doodle.
Als ervaringsdeskundige bij Koninklijke Visio leert Cabri mensen omgaan met hun visuele beperking. “Het is verdrietig dat het jou is overkomen, maar weet dat je hier niet alleen in staat”, legt ze uit. “Uiteindelijk leer je het te accepteren. Stapsgewijs, eventueel met hulp van een psycholoog. Net wat voor jou werkt.” Cabri wil haar cliënten vooral laten inzien dat ze hun beperking niet moeten verbergen. “Vaak vertellen mijn cliënten dat ze ergens niet de juiste hulp krijgen. Dan vraag ik altijd: had je wel je stok bij je? Nee dus. Doe het nou wel, je leven wordt meteen een stuk gemakkelijker.”
Wie leeft met een blijvende beperking, merkt dat verlies zich telkens opnieuw aandient. Niet alleen in wat niet meer kan, maar ook in de gevoelens die daarbij horen. In dat gebied tussen doen en voelen ontstaat de ruimte waar De Rooij zijn cliënten begeleidt. “Bij levend verlies zie ik hoe iemand, net als Cabri, telkens opnieuw moet schakelen tussen wat nog kan en wat voorgoed verdwenen is. In mijn wandelcoaching ontstaat ruimte om dat te voelen zonder oordeel. Zo wordt het voortdurende verlies niet alleen een last, maar ook een weg naar meer draagkracht.” 