LEVENSVERHAAL

Marcel Oosterveer 01 tiny

Burgemeester Oosterveer geniet elke dag van zijn werk.

Marcel Oosterveer 01 tiny

Burgemeester Oosterveer geniet elke dag van zijn werk.

Marcel Oosterveer
“Als burgemeester mag je niet verdwalen”

Eind 2022 werd Marcel Oosterveer de eerste (bijna) blinde burgemeester van Nederland, van het Brabantse Waalre. Steunend op zijn eigen ruim twintig jaar bestuurlijke ervaring en op alle mensen om hem heen op het gemeentehuis, gaat hem dat voortreffelijk af. “Ik denk dat we ondertussen het meest inclusieve gemeentehuis van Nederland zijn.”

door John van Enckevort | foto‘s John Smits

Op een avond eind 2018 rijdt Marcel Oosterveer (57) in de auto terug naar huis. De weg kan hij dromen, hij weet precies waar de bochten zitten en waar de stoplichten staan, “maar ik zag ze geen van allen”. Zijn vrouw reageert geruststellend: je bent vermoeid, vannacht goed slapen en dan zal het morgenvroeg wel over zijn. “De volgende ochtend zag ik vrijwel niks meer.” Oosterveer is op dat moment wethouder en locoburgemeester in Eindhoven. “Vanzelfsprekend maakte ik me zorgen hoe het verder moest. Maar ik denk dat proberen te blijven doen wat je doet een natuurlijke reactie is.”

Netvlies

Voor Oosterveer betekent dit vooral meer uren maken voor hetzelfde resultaat. “Ik begon ’s ochtends om kwart over zeven en werkte tot een uur of tien, elf  ’s avonds. Uiteindelijk kan dat twee kanten opgaan: je krijgt een burn-out, of je lichaam zegt stop. Bij mij gebeurde het laatste. In 2020 liet het netvlies van mijn rechteroog los. Daar zie ik nu niks meer mee. Links zit ik nog op 5 procent, 1 procent boven de officiële norm voor blind zijn.” Nadat hij desondanks zijn wethouderperiode volmaakte, is hij nu burgemeester in de gemeente Waalre, vlak onder Eindhoven. Oosterveer is weliswaar in het Drentse Assen geboren, maar in Waalre-dorp opgegroeid. “Vanaf het gemeentehuis kan ik het huis zien waar mijn ouders nu nog steeds wonen.”

Taxi

Vanuit Waalre ging Oosterveer naar de havo en later het vwo in Eindhoven, om vervolgens aan de universiteiten van Tilburg (bedrijfseconomie) en Rotterdam (accountancy) twee studies te gaan volgen die hij beide niet afrondde. Naast het werk bij zijn eigen adviesbureau was Oosterveer vanaf 2003 voor de VVD politiek actief, in de Brabantse Provinciale Staten en in de gemeenteraad van Eindhoven. En nu is hij dus burgemeester. Een burgemeester die af en toe wat hulp nodig heeft, maar vooral veel energie meebrengt. “Het is logisch dat het even zoeken is naar hoe je zaken het beste kunt aanpakken. Zo verplaats ik me binnen de gemeente vaak met een taxi. Ik ging eerst met de bus, maar ben twee keer verdwaald. En dat kun je niet maken, als burgemeester de weg kwijt zijn.”

Sticker

Ondertussen zijn ze ook op het gemeentehuis gewend geraakt aan een burgemeester met een visuele beperking. Oosterveer durft wel te stellen dat inclusief denken er nu automatisch gaat: “Zo werkt het vaak. De confrontatie met een beperking op de werkvloer zorgt ervoor dat mensen zich realiseren waar knelpunten zitten, en leren hoe je daar goed mee om kunt gaan.” In datzelfde kader is Oosterveer ambassadeur digitale toegankelijkheid bij de Vereniging Nederlandse Gemeenten en sinds vorig jaar voorzitter van de vereniging Onbeperkt Lezen, de belangenvereniging van lezers die op aangepaste leesvormen zijn aangewezen. Oosterveer wijst op het koffiezetapparaat in zijn werkkamer. “Zodat ze me niet altijd koffie hoeven brengen. Modern ding, met touchscreen. Waar ik niet mee overweg kan. Daarom hebben we er een sticker opgeplakt. Die kan ik voelen, waarna ik weet dat ik voor mijn favoriete koffie er 1 centimeter links naast moet drukken.”

“De confrontatie met een beperking op de werkvloer zorgt ervoor dat mensen zich realiseren waar knelpunten zitten, en leren hoe je daar goed mee om kunt gaan.”

Raadzaal

Nu het toch over zijn werkruimte gaat, vertelt Oosterveer dat de deuringang van zijn kantoor oorspronkelijk op een andere plek zat. “Rolstoelers konden er daardoor niet in, dus daar hebben we een verbouwing aan besteed.” Voor die enkele keer zou je toch ook rolstoelers in een andere ruimte kunnen ontvangen? “Nou nee”, reageert de burgemeester. “Dat vinden we geen inclusieve gedachtegang, iedereen moet mij op deze plek kunnen bezoeken.”

Een flink deel van het werk van een burgemeester speelt zich af in de raadszaal, waar hij de gemeenteraadsvergaderingen leidt. Omdat gezichtsuitdrukkingen hem grotendeels ontgaan, wordt vaker gedacht dat raadsleden hem om de tuin zouden kunnen leiden. Dat is pertinent niet het geval, glimlacht hij: “Politici, ook lokale, kunnen fysiek uitstralen dat ze een vriendelijke vraag stellen terwijl ze van binnen koken. De juiste technieken daarvoor hebben ze wel onder de knie. Maar hun stem verraadt mij altijd hoe ze iets werkelijk bedoelen en hoe ze zich daarbij voelen.”

Marcel Oosterveer 02 tiny
Tribune

Oosterveer vertelt alles met een lach, hij geniet zichtbaar van zijn werk. Juist daarom zet hij zich, gebruikmakend van zijn positie, middels de Taskforce Arbeid in voor mensen met een visuele beperking bij het vinden van een baan. “Die hebben we twee jaar geleden opgericht, waarbij we slechtzienden hulp willen bieden bij het vinden van de juiste baan. Daarbij fungeer ik als een soort voorbeeld, iemand met een visuele beperking en tóch een goede baan. Net als bijvoorbeeld Tjarda Struik (de bijna blinde burgemeester van Leiderdorp) en Daan de Kort (slechtziend Tweede Kamerlid voor de VVD), ondertussen goede bekenden van me. Met Daan zit ik ook weleens op de tribune van onze favoriete voetbalclub.”

Eigenwaarde

De taskforce wil bijvoorbeeld aanvragen voor hulpmiddelen en voorzieningen op de werkplek verbeteren, maar ook werkgevers motiveren om iemand met een visuele beperking een kans te geven. “Er bestaat nog steeds koudwatervrees. Terwijl de praktijk laat zien dat het juist een meerwaarde voor een organisatie of onderneming kan hebben. En dan heb ik het nog niet eens over de eigenwaarde die het een blind of slechtziend persoon oplevert. Dat is nog het allerbelangrijkste.”